NA LIPĘ  Gościu, siądź pod mym liściem, a odpoczni sobie!  Nie dójdzie cię tu słońce, przyrzekam ja tobie,  Choć się nawysszej wzbij...

Fraszki Jana Kochanowskiego - "Na Lipę"

/
0 Comments
NA LIPĘ 
Gościu, siądź pod mym liściem, a odpoczni sobie! 
Nie dójdzie cię tu słońce, przyrzekam ja tobie, 
Choć się nawysszej wzbije, a proste promienie 
Ściągną pod swoje drzewa rozstrzelane cienie. 
Tu zawżdy chłodne wiatry z pola zawiewają, 
Tu słowicy, tu szpacy wdzięcznie narzekają. 
Z mego wonnego kwiatu pracowite pszczoły 
Biorą miód, który potym szlachci pańskie stoły. 
A ja swym cichym szeptem sprawić umiem snadnie, 
Że człowiekowi łacno słodki sen przypadnie. 
Jabłek wprawdzie nie rodzę, lecz mię pan tak kładzie 
Jako szczep napłodniejszy w hesperyskim sadzie. 

Jan Kochanowski fraszki

Ta fraszka znanego poety Jana Kochanowskiego najtrwalej utkwiła w mojej pamięci i choć dotyczy drzewa lipowego, przypominam sobie o niej za każdym razem gdy spoglądam na ławkę. 
Ławki bowiem budzą we mnie ogromny sentyment, chwilową zadumę, wewnętrzne wyciszenie się i zwolnienie na moment. Podobnie jak takie lipowe drzewo, pod którym można znaleźć schronienie i odpoczać. 

Jan Kochanowski uważany jest za jednego z najwybitniejszych twórców renesansu w Europie, najlepszego poetę słowiańskiego, który przyczynił się do rozwoju polskiego języka literackiego.

Fraszki pisane przez Kochanowskiego powstawały zarówno po polsku, jak i po łacinie. Ich łaciński zbiór zatytułowany był Foricoenia, natomiast utwory w języku polskim ukazały się w trzech księgach: „Fraszki pierwsze”, „...wtóre”, „...trzecie”. Całość cyklu stanowiło około trzystu utworów. Fraszki zostały wydane w roku 1584 w Drukarni Łazarzowej w Krakowie, na krótko przed śmiercią poety.

Fraszki Jana Kochanowskiego ukazują portret człowieka renesansu, wszechstronnie wykształconego i potrafiącego w trafny sposób dostosować rodzaj humoru do sytuacji. Można je podzielić na trzy grupy: do pierwszej zaliczyć należy tematykę żartobliwą, przedstawiającą ówczesne sposoby spędzania wolnego czasu – zabawy i biesiady. Drugą grupę tworzą utwory o tematyce miłosnej, zarówno erotyki jak i dzieła skierowane do przyjaciół poety. Ostatnia, trzecia grupa, to dzieła refleksyjno – filozoficzne. Właśnie w nich autor mówi na temat życia człowieka, o jego sensie. 

Ponadto Fraszki prezentują sposób życia w szesnastowiecznej Polsce. Pokazany on został poprzez przedstawienie ludzkich zachowań, jak również wad czy słabości, które to Kochanowski w sposób niejednokrotnie żartobliwy opisuje. 

Na uwagę zasługuje specyfika języka używanego przez Kochanowskiego. W erotykach był on wyrafinowany, w utworach satyrycznych stosuje specjalnie dopasowane do nich słownictwo. Fraszki cechuje oprócz specyfiki języka, różnorodność pod względem budowy. Autor prezentuje nam zarówno utwory krótkie, dwuwersowe, jak również formy bardziej rozbudowane z wprowadzonymi dialogami. Poeta w swoich utworach wprowadza różną narrację: na przykład w utworze Na lipę będzie nim drzewo, zaś w Na dom w Czarnolesie narratora utożsamić możemy z samym autorem. 

Do najczęściej stosowanych przez Kochanowskiego w fraszkach środków stylistycznych zaliczyć możemy epitety, personifikacje, porównania, wyrazy bliskoznaczne, czyli synonimy, peryfrazy, czyli omówienia, ponadto poeta stosuje apostrofę, wykrzyknienia, anaforę. 



You may also like

Brak komentarzy:

W statystykach komentarzy mam ponad 400 stron spamu , fajnie ,że mnie odwiedzacie, ale jeszcze milej gdy bedziecie pisac na temat :)
Za każdy wartościowy komentarz dziękuje z całego serducha, to mobilizuje ! :)